Một chính sách mới ra, cả triệu tỉ đồng sẽ được 'bơm' vào nền kinh tế

Chuyên gia nhấn mạnh điều quan trọng nhất không chỉ nằm ở con số, chính sách lần này phát tín hiệu rõ ràng về việc nhà điều hành sẵn sàng nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng, thay vì siết chặt như giai đoạn vừa qua. Loạt chính sách tiền tệ mới, nguồn vốn ngân hàng sắp được 'bung' ra thế nào? Theo lộ trình tại Thông tư 22, tỉ lệ sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn (SMLR) đã được điều chỉnh giảm dần từ 40% xuống 30% và chính thức áp dụng từ tháng 10-2023. Tuy nhiên, trong Thông tư 25 vừa ban hành hôm 22-6, Ngân hàng Nhà nước đã chính thức nâng giới hạn này trở lại mức tối đa 40% đối với các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Ngoài ra, cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động khi xác định tỉ lệ an toàn. Thông tư 25 có hiệu lực ngay từ 1-7 tới. Bình luận với Tuổi Trẻ, chuyên gia Trần Trọng Đức, CEO Virtus Prosperity, cho biết tổng tiền gửi kho bạc tại ba ngân hàng Vietcombank, BIDV, VietinBank lên đến 563.000 tỉ đồng, việc tính lại 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn vào nguồn vốn huy động tạo ra dư địa tín dụng lý thuyết khoảng 31.500 tỉ đồng cho mỗi ngân hàng.

Kết hợp với việc nâng trần cho vay trung dài hạn lên 40%, thông tư giải phóng nút thắt thanh khoản vốn đang khiến các ngân hàng đầu ngành tiệm cận trần tỉ lệ an toàn ngay từ quý 1-2026. Theo ước tính của bộ phận phân tích Chứng khoán Vietcombank (VCBS), tỉ trọng dư nợ cho vay trung dài hạn của hệ thống ngân hàng sẽ trở lại mức 48-49% như giai đoạn 2020-2021 (năm 2025 ghi nhận tỉ lệ 46%), tương đương tốc độ tăng trưởng ước tính đạt 23% trong năm 2026. Dự báo Thông tư 25 có thể giúp tỉ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn tăng thêm 10% (nới trần từ 30% lên 40%), tương đương với lượng dư nợ trung dài hạn tối đa có thể bơm thêm vào nền kinh tế ước tính đạt khoảng 1 triệu tỉ đồng.

Phần dư nợ tăng thêm này chủ yếu sẽ hỗ trợ các ngành có chu kỳ hoàn vốn dài như bất động sản, năng lượng tái tạo, đầu tư công và hạ tầng công nghiệp. Theo đó, tốc độ tăng trưởng tín dụng toàn ngành kỳ vọng này đạt 17%. Chuyên gia Trần Trọng Đức cũng cho rằng không chỉ dừng ở nhóm ngân hàng, các ngành hưởng lợi gián tiếp như bất động sản, hạ tầng, xây dựng và sản xuất quy mô lớn, những lĩnh vực cần vốn trung và dài hạn, cũng được kỳ vọng hưởng lợi từ dòng tín dụng mới.

Điều này tạo ra nền tảng cải thiện kết quả kinh doanh của nhiều nhóm doanh nghiệp niêm yết trong các quý tiếp theo. "Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không chỉ nằm ở con số, chính sách lần này phát tín hiệu rõ ràng về việc nhà điều hành sẵn sàng nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng, thay vì siết chặt như giai đoạn vừa qua. Đó là một tín hiệu vĩ mô có giá trị tham chiếu cho tất cả các kênh đầu tư", ông Đức nói.

Những rủi ro gì cần lưu ý Phòng nghiên cứu và phân tích - khối khách hàng cá nhân Chứng khoán Yuanta Việt Nam cũng cho biết các ngân hàng có thêm không gian để tài trợ cho các khoản vay trung/dài hạn (MLT) bằng tiền gửi ngắn hạn; do các khoản vay MLT mang lại lợi suất cao hơn, điều này sẽ hỗ trợ biên lợi nhuận (NIM). Điều này cũng giảm áp lực phải chạy đua huy động tiền gửi dài hạn để đáp ứng tỉ lệ, qua đó có thể phần nào giảm cạnh tranh về lãi suất, theo chuyên gia Yuanta Việt Nam.

Tuy nhiên, chuyên gia Yuanta Việt Nam cũng lưu ý rủi ro thanh khoản cao hơn, đòi hỏi phải quản lý tài sản - nợ phải trả (ALM) một cách thận trọng để đảm bảo sự ổn định. Chuyên gia VCBS cũng nhấn mạnh việc nới lỏng giới hạn này cũng làm gia tăng yêu cầu đối với công tác quản trị rủi ro thanh khoản các ngân hàng, trong bối cảnh cơ cấu nguồn vốn của hệ thống ngân hàng.

Bởi hiện nguồn vốn vẫn chủ yếu dựa vào tiền gửi ngắn hạn dưới 12 tháng (chiếm 80-90% tổng tiền gửi), trong khi nhu cầu tín dụng của nền kinh tế tập trung nhiều ở các khoản vay trung và dài hạn. "Điều này có thể làm gia tăng chênh lệch kỳ hạn giữa tài sản và nguồn vốn, cũng như yêu cầu chiến lược tối ưu hóa danh mục và quản trị rủi ro thanh khoản hợp lý của các ngân hàng cho từng giai đoạn", chuyên gia phân tích.