Vụ 28.000 kim cương lậu: Người mua làm gì giữa "ma trận" thật giả?

Vụ 28.000 kim cương lậu: Người mua làm gì giữa "ma trận" thật giả? (Dân trí) - Sau vụ triệt phá đường dây buôn lậu 28.000 viên kim cương liên quan đến cựu lãnh đạo doanh nghiệp kiểm định, thị trường lộ rõ nhiều rủi ro. Người mua cần làm gì để tự bảo vệ tài sản? Vụ án buôn lậu kim cương gây rúng động khi xuất hiện nguyên lãnh đạo thương hiệu lớn Thị trường kim cương lại rúng động khi Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa vừa triệt phá thành công đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia do người nước ngoài điều hành, tiến hành khởi tố 22 bị can.

Theo kết quả điều tra, từ năm 2024 đến nay, đường dây này đã thực hiện trót lọt 141 chuyến vận chuyển, đưa hơn 28.000 viên kim cương các loại vào Việt Nam tiêu thụ với tổng doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng. Đáng nói, cơ quan công an xác định người đứng đầu khâu “hợp thức hóa” cho số kim cương lậu là ông Đặng Ngọc Thảo (sinh năm 1974, trú tại TPHCM), nguyên Tổng Giám đốc Công ty P-Lab.

Ông Thảo đồng thời là em trai bà Đặng Thị Lài - Thành viên HĐQT PNJ. Bà Lài hiện cũng là Chủ tịch, người đại diện theo pháp luật của P-Lab. Sự vụ buôn lậu liên quan đến cựu lãnh đạo doanh nghiệp lớn trong ngành gây dậy sóng dư luận. Đặc biệt, quyền lợi của người mua kim cương được quan tâm. Phản hồi phóng viên Dân trí, phía PNJ cho biết với những khách hàng mua kim cương từ công ty được công ty cam kết có nguồn gốc rõ ràng.

Hiện, các hoạt động và dịch vụ về quyền lợi dành cho khách hàng vẫn được công ty triển khai bình thường. Trước đó, sau một bài livestream trên mạng xã hội liên quan đến hoạt động kinh doanh kim cương tại cửa hàng Vàng bạc Kim Lý - một thương hiệu lâu năm ở TPHCM, thị trường này bắt đầu dậy sóng. Cao trào, không ít cửa hàng kim cương tại TPHCM bất ngờ đóng cửa tạm thời, khiến nhiều khách hàng mua và sở hữu kim cương lo lắng.

Với một thị trường chưa có hành lang pháp lý chi tiết, trị giá cao và không có thanh khoản như vàng, rủi ro đổ dồn về người mua. Báo Dân trí đã có tham khảo ý kiến của các chuyên gia để người mua hiểu và tự bảo vệ quyền lợi của mình khi tham gia thị trường này. Thị trường "vàng thau lẫn lộn": Người mua cần làm gì? Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn tài chính cấp cao FIDT, nhận định rủi ro lớn nhất đối với người mua kim cương hiện nay không nằm ở sản phẩm mà nằm ở khoảng cách thông tin giữa người mua và người bán.

Không ít người cho rằng khi mua kim cương, chỉ cần bên bán cung cấp giấy kiểm định thì giấy này có giá trị như nhau. Song thực tế không như vậy. Bà nêu, trên thị trường quốc tế hiện nay, một số hệ thống chứng nhận như GIA hay IGI được chấp nhận rộng rãi hơn trong hoạt động giao dịch và định giá. Trong khi đó, nhiều chứng nhận khác có thể vẫn đảm bảo chức năng giám định nhưng chưa chắc được thị trường quốc tế công nhận ở cùng một mức độ.

Vì vậy, người mua không nên chỉ nhìn vào việc kim cương "có giấy" hay "không có giấy", mà cần quan tâm đến việc giấy đó được cấp bởi ai và có giá trị như thế nào khi cần giao dịch lại trong tương lai. Một lầm tưởng khác là xem kim cương như vàng. Nhiều người mặc định rằng cứ mua kim cương là giữ được giá hoặc có thể bán lại dễ dàng khi cần.

Tuy nhiên, đây là hai thị trường hoàn toàn khác nhau. Vàng có giá tham chiếu công khai mỗi ngày và mạng lưới giao dịch rộng khắp, trong khi kim cương là một tài sản có tính cá biệt rất cao và thanh khoản tương đối hạn chế. Vì vậy, nếu mua kim cương với kỳ vọng lưu giữ tài sản, người mua cần tìm hiểu trước chính sách thu mua lại, mức chiết khấu dự kiến và các điều kiện áp dụng thay vì chỉ quan tâm đến giá mua ban đầu.

“Đối với các giao dịch có giá trị lớn, tôi cho rằng người mua nên dành sự quan tâm cho khâu kiểm định và khả năng xác thực thông tin nhiều hơn là hình ảnh thương hiệu hay không gian showroom. Một viên kim cương đẹp chưa chắc là một giao dịch tốt nếu người mua không hiểu rõ về chứng nhận đi kèm, chính sách thu đổi hoặc khả năng bán lại sau này.

Trong trường hợp cần thiết, hoàn toàn có thể cân nhắc kiểm định độc lập từ bên thứ ba để giảm thiểu rủi ro”, bà Thu Hương nói. Ông Nguyễn Trí Hiếu - Chuyên gia tài chính, kinh tế - thì thẳng thắn chỉ ra thị trường kim cương hiện nay đang có tình trạng "vàng thau lẫn lộn". Bản thân ông từng trên vai trò người mua kim cương, kinh nghiệm theo đó là cần đến các cửa hàng lớn, uy tín và có giấy tờ đầy đủ để có thể yên tâm về sản phẩm.

Ông Trí Hiếu cũng cảnh báo người dân đừng vì “ham rẻ” mà mua kim cương qua các sàn thương mại điện tử, bởi rất rủi ro về thật giả, nguồn gốc sản phẩm. Hiện, một số quy định về kinh doanh kim cương đã có, nhưng theo chuyên gia, vẫn chưa thực sự chặt chẽ. Theo đó, chuyên gia kiến nghị cơ quan chức năng cần giám sát chặt chẽ hàng giả, hàng nhái...

tăng thêm niềm tin cho thị trường. Song song, Nhà nước cũng cần có những chương trình giáo dục cộng đồng về kim cương, để người tham gia am hiểu và tự bảo vệ quyền lợi của mình. Một nhân viên bán hàng cũng tư vấn kim cương gần như là “tiêu sản”, giá gần như không thay đổi và nếu có cũng tính bằng 10-20 năm mới thay đổi một lần. Do đó, khách hàng mua kim cương chủ yếu để làm trang sức, thể hiện giá trị bản thân.

Nhân viên này nói, giá mua lại kim cương tại các cửa hàng hiện nay dao động khoảng 80-98%. Có một số cửa hàng, giá mua lại chiết khấu gần 20% so với giá mua ban đầu, song song chiết khấu thêm gần 20% do cũ, trầy xước… Theo đó, nhân viên khuyến khích để có thể có thanh khoản sau này, người mua được khuyến khích nên chú ý về thương hiệu bán kim cương có vững mạnh, uy tín không.

Trong quá trình sử dụng, khách hàng giữ gìn để hạn chế trầy xước, giá được mua lại sẽ cao hơn. Theo cơ quan điều tra, P-Lab là một trong những đơn vị giám định đá quý uy tín tại Việt Nam. Tuy nhiên, lợi dụng vị trí giám đốc và kiến thức chuyên môn, Thảo đã câu kết với các đối tượng khác mua những viên kim cương nhập lậu có thông số không trùng khớp với giấy chứng nhận của Viện Đá quý Hoa Kỳ (GIA) với giá rẻ.

Sau đó, Thảo mài xóa mã số GIA được khắc trên viên kim cương, khắc mã số mới của P-Lab và cấp giấy chứng nhận kiểm định của đơn vị này để bán lại cho khách hàng nhằm thu lợi. Cơ quan điều tra cho biết giấy chứng nhận kiểm định là yếu tố quyết định giá trị thương mại cũng như tạo niềm tin của khách hàng đối với sản phẩm kim cương. Ở góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Đăng Tư - Đoàn Luật sư TPHCM - cho biết với vụ án buôn lậu thì hàng hóa không đồng nghĩa là hàng giả (về chất lượng).

Do đó, những khách hàng mua kim cương có chứng nhận từ P-Lab vẫn nên chờ đợi thêm thông tin từ cơ quan chức năng. “Thông thường, với các sản phẩm thuộc lô kim cương buôn lậu nói trên, cơ quan chức năng sẽ có thông báo và có hướng xử lý, bảo vệ người tiêu dùng”, Luật sư Đăng Tư nói. Về trách nhiệm của công ty kiểm định như P-Lab, trong quá trình điều tra nếu phát hiện có liên quan, cơ quan chức năng sẽ điều tra mở rộng theo quy định pháp luật.