Ngân hàng Nhà nước sẽ sửa loạt quy định quan trọng về Dự trữ ngoại hối

Ngân hàng Nhà nước sẽ sửa loạt quy định quan trọng về Dự trữ ngoại hối Quy mô Dự trữ ngoại hối từ mức kỷ lục gần 112 tỷ USD năm 2022 đã giảm về còn hơn 87 tỷ USD (tháng 6/2026). Ngân hàng Nhà nước cho biết đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 50/2014/NĐ-CP ngày 20/5/2014 về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Theo NHNN, NĐ 50 được ban hành vào năm 2014 đã tạo khuôn khổ pháp lý cho hoạt động quản lý DTNHNN, khắc phục những hạn chế tại Nghị định số 86/1999/NĐ-CP về quản lý DTNHNN. Tuy nhiên, sau quá trình triển khai thực hiện, NĐ 50 bên cạnh những mặt được, đã bộc lộ những vướng mắc cần được sửa đổi, bổ sung. Đồng thời, bối cảnh quản lý Dự trữ ngoại hối Nhà nước hiện nay cũng đã thay đổi so với thời điểm ban hành NĐ 50. Chẳng hạn như, trong giai đoạn trước đây, nguồn thu ngoại tệ của Ngân sách Nhà nước thường lớn hơn nhu cầu chi ngoại tệ; theo đó, Ngân sách Nhà nước nhiều lần thực hiện bán ngoại tệ cho Ngân hàng Nhà nước, bổ sung ngoại tệ cho Dự trữ ngoại hối.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nguồn thu ngoại tệ của Ngân sách Nhà nước thường không đủ để đáp ứng nhu cầu chi ngoại tệ, NSNN có nhu cầu cần mua ngoại tệ từ NHNN hoặc từ thị trường để bù đắp thiếu hụt ngoại tệ. Do đó, đã phát sinh vướng mắc liên quan đến việc mua bán ngoại tệ giữa Ngân sách Nhà nước và Dự trữ ngoại hối NHNN. Theo báo cáo tổng kết của NHNN, quy mô Dự trữ ngoại hối đã tăng từ mức 34,3 tỷ USD cuối năm 2014 lên mức kỷ lục là hơn 111,8 tỷ USD vào tháng 01/2022. Sau đó, cuối năm 2022, quy mô Dự trữ ngoại hối giảm về 86,7 tỷ USD.

Đến ngày 18/6/2026, quy mô ở mức gần 87,6 tỷ USD. Hạch toán vàng và bỏ áp dụng nguyên tắc sinh lời NHNN cho biết, theo quy định hiện nay tại NĐ 50, "khi nắm giữ vàng, NHNN không nhận được lãi định kỳ (hay coupon) cho số vàng này mà chỉ thể hiện giá trị thông qua đánh giá lại hoặc thực hiện bán vàng". Trong khi đó, "khi nắm giữ vàng, các ngân hàng trung ương không đề cao mục tiêu lợi nhuận mà chủ yếu nhằm các mục tiêu như: đa dạng hóa danh mục đầu tư, phòng ngừa rủi ro, đảm bảo thanh khoản và hỗ trợ đồng bản tệ, đảm bảo sự ổn định kinh tế, góp phần nâng cao vị thế tài chính và danh tiếng của quốc gia trên trường quốc tế".

NHNN nhận định nếu áp dụng nguyên tắc sinh lời (có chênh lệch dương giữa thu nhập và chi phí) đối với hoạt động đầu tư vàng trong DTNHNN là không hợp lý và không khả thi. Do đó, đề xuất sửa đổi nguyên tắc sinh lời (khoản 5 Điều 3): " Sinh lời là có chênh lệch dương giữa tổng thu nhập trừ tổng chi phí đầu tư toàn bộ dự trữ ngoại hối chính thức trong năm tài khóa, không bao gồm thu nhập và chi phí liên quan đến hoạt động đầu tư vàng ." Can thiệp thị trường: Bổ sung công cụ quyền chọn Đáng chú ý, Dự thảo sửa đổi: "Can thiệp thị trường trong nước là hoạt động mua, bán, hoán đổi, quyền chọn ngoại tệ và vàng hoặc các hình thức can thiệp khác của Ngân hàng Nhà nước trên thị trường trong nước nhằm mục tiêu chính sách tiền tệ quốc gia." NHNN cho biết việc bổ sung công cụ quyền chọn "nhằm đa dạng hóa các hình thức can thiệp của NHNN, qua đó góp phần hỗ trợ ổn định thị trường, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách tiền tệ".

Ngoài ra, NHNN đề xuất sửa đổi Điều 18 về cơ chế can thiệp: Dự thảo bỏ quy định NHNN "xây dựng cơ chế can thiệp thị trường trong nước trong từng thời kỳ". Thay vào đó, Thống đốc NHNN "quyết định phương án can thiệp khi cần thiết" trên cơ sở các yếu tố gồm: mục tiêu chính sách tiền tệ quốc gia; tình hình thị trường ngoại tệ; tình hình thị trường vàng trong nước; và tình hình thanh khoản đồng Việt Nam.

Quan hệ giữ Ngân sách Nhà nước và Dự trữ ngoại hối Bộ Tài chính có trách nhiệm gửi toàn bộ số ngoại tệ của Kho bạc Nhà nước tại Ngân hàng Nhà nước, trừ những loại ngoại tệ mà Kho bạc Nhà nước chưa được mở tài khoản tại Ngân hàng Nhà nước. Hàng năm, Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt hạn mức ngoại tệ được phép giữ lại để chi thường xuyên bằng ngoại tệ của ngân sách nhà nước, chi đầu tư phát triển bằng ngoại tệ của ngân sách nhà nước, chi trả nợ nước ngoài (gốc, lãi) của Chính phủ và các nhu cầu chi ngoại tệ thường xuyên khác của ngân sách nhà nước.

Trên cơ sở hạn mức ngoại tệ được Thủ tướng Chính phủ cho phép giữ lại, Bộ Tài chính có trách nhiệm bán toàn bộ số ngoại tệ còn lại cho Ngân hàng Nhà nước để bổ sung dự trữ ngoại hối chính thức. Trường hợp Ngân hàng Nhà nước từ chối mua ngoại tệ, Bộ Tài chính bán cho các tổ chức tín dụng được phép kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối. Trường hợp Bộ Tài chính không tự cân đối được ngoại tệ từ ngân sách nhà nước, các Quỹ, các nguồn ngoại tệ khác do Bộ Tài chính quản lý cho các nhu cầu chi ngoại tệ của ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính mua ngoại tệ từ các tổ chức tín dụng được phép kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối và có thông báo bằng văn bản cho Ngân hàng Nhà nước về việc mua ngoại tệ từ thị trường, chi tiết theo loại ngoại tệ, số lượng và thời điểm dự kiến mua.

Trường hợp Bộ Tài chính không tự cân đối được ngoại tệ từ ngân sách nhà nước, các Quỹ, các nguồn ngoại tệ khác do Bộ Tài chính quản lý và từ mua ngoại tệ trên thị trường cho các nhu cầu chi ngoại tệ của ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước bán ngoại tệ cho ngân sách nhà nước. Nhịp sống thị trường