Kinh tế khó khăn, doanh nghiệp và người dân Anh "vỡ mộng" về Brexit

Công ty của ông Simon Boyd sản xuất kết cấu thép lắp ghép tại vùng duyên hải phía Nam nước Anh, với khách hàng trải rộng từ Ghana đến Barbados. Trong khi đó, ông Mike Hawes là người đứng đầu Hiệp hội Các nhà sản xuất và kinh doanh ô tô Anh (SMMT), đại diện cho một trong những ngành công nghiệp quan trọng nhất tại Anh. Trong cuộc trưng cầu dân ý năm 2016 về việc Anh rời Liên minh châu Âu (EU), sự kiện được gọi là Brexit, hai lãnh đạo doanh nghiệp này đứng ở hai phía đối lập.

Ông Boyd ủng hộ Brexit, trong khi ông Hawes đại diện cho ngành ô tô Anh, một trong những nhóm phản đối mạnh mẽ nhất. Tuy nhiên, 10 năm sau, cả hai đều thất vọng với những gì Brexit mang lại. KẾT QUẢ KHÔNG NHƯ KỲ VỌNG Một thập kỷ trước, những dẫn đầu nhóm ủng hộ Brexit từng hứa hẹn rằng việc rời EU sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới cho nước Anh.

Khi thoát khỏi các quy định của Brussels, Anh được kỳ vọng sẽ giành lại quyền kiểm soát luật pháp, biên giới và tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, thực tế diễn ra kém thuận lợi hơn nhiều so với những cam kết ban đầu. Sau Brexit, Anh phải thích nghi với việc không còn được tiếp cận tự do vào thị trường chung EU - khối thương mại gồm 27 quốc gia với khoảng 450 triệu dân.

Đến nay, kinh tế Anh vẫn tăng trưởng yếu, trong khi thuế duy trì ở mức cao và các dịch vụ công chịu nhiều sức ép. Dù đã trải qua nhiều đời thủ tướng kể từ cuộc trưng cầu dân ý Brexit năm 2016, Anh vẫn chưa kiểm soát được dòng người di cư vượt eo biển Manche bằng xuồng cao su để vào nước này. Trong bối cảnh đó, cột mốc 10 năm kể từ cuộc trưng cầu dân ý về Brexit diễn ra trong bầu không khí không mấy vui vẻ.

“Brexit chưa mang lại tất cả những gì từng được hứa hẹn, nhưng vẫn đang tạo ra một số kết quả. Chỉ là mọi thứ diễn ra rất chậm. Nhìn vào các số liệu là có thể thấy điều đó”, ông Boyd nói với hãng tin AP. Ông Boyd là CEO của REIDSteel, công ty có khoảng 130 lao động tại một nhà máy ở Christchurch, miền Nam nước Anh. Ông vẫn bảo vệ quyết định ủng hộ Brexit của mình, nhưng cho rằng kết quả đến nay không như kỳ vọng vì các chính trị gia chưa thực sự quyết tâm thực hiện Brexit đến cùng.

Theo ông, trong 10 năm qua, Anh cũng phải đối mặt với nhiều cú sốc ngoài dự báo, từ đại dịch Covid-19 đến chiến tranh ở Ukraine và Trung Đông. Ngay sau cuộc bỏ phiếu Brexit, chi phí của doanh nghiệp Anh đã bắt đầu tăng lên. Trong nhiều năm đàm phán về quan hệ mới giữa Anh và EU, các công ty phải chuẩn bị cho môi trường kinh doanh đầy bất định.

Đến khi Anh chính thức rời EU vào ngày 31/1/2020, các quy định mới về thương mại hàng hóa và dịch vụ khiến việc làm ăn của doanh nghiệp Anh với đối tác châu Âu trở nên tốn kém và mất nhiều thời gian hơn. Theo ông Creon Butler, người đứng đầu chương trình kinh tế và tài chính toàn cầu tại viện nghiên cứu Chatham House có trụ sở ở London, việc rời thị trường chung châu Âu đã để lại những hệ quả dài hạn đối với Anh.

“Bất kể Brexit từng được hứa hẹn như thế nào, hay người ta từng kỳ vọng ra sao, chúng ta vẫn phải thừa nhận rằng lựa chọn rời EU đã khiến nước Anh mất đi một phần đáng kể của cải và sự thịnh vượng. Đó là quyết định của người dân Anh và họ có quyền đưa ra quyết định đó. Nhưng quyết định này đã khiến chúng ta nghèo đi”, ông nói thêm. NHIỀU CHI PHÍ VÀ ÁP LỰC Theo một báo cáo gần đây của Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia (NBER) ở Cambridge, bang Massachusetts (Mỹ), kinh tế Anh hiện yếu hơn so với kịch bản nước này không rời EU, xét trên hầu hết các thước đo chính.

Báo cáo do các nhà nghiên cứu tại Anh, Đức và Mỹ thực hiện, so sánh kết quả kinh tế của Anh với 33 nước khác, trong đó có các nước châu Âu, Mỹ, Canada và Nhật Bản. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng Brexit đã khiến tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Anh thấp hơn 6-8% so với kịch bản không có Brexit. Trong khi đó, đầu tư thấp hơn 12-13%, còn năng suất thấp hơn 3-4%.

Ngành ô tô Anh là một trong những nhóm phản đối Brexit sớm nhất và mạnh mẽ nhất. Các hãng xe cảnh báo rằng việc tăng thủ tục giấy tờ đối với linh kiện và xe thành phẩm sẽ gây tổn hại cho một ngành công nghiệp vốn phụ thuộc vào mạng lưới nhà máy liên kết chặt chẽ ở nhiều nước châu Âu. Những lo ngại này đã làm giảm đầu tư vào ngành ô tô Anh.

Lý do là các hãng xe quốc tế không còn coi Anh là cửa ngõ hấp dẫn để tiếp cận thị trường châu Âu như trước. Vì vậy, ngành này đang đặt kỳ vọng vào các thỏa thuận thương mại quốc tế để hỗ trợ nhu cầu đối với sản phẩm của mình. “Có thể nói chúng tôi đã thích nghi với thời cuộc, nhưng rõ ràng Brexit đang khiến ngành này chịu thêm chi phí và áp lực”, ông Hawes của SMMT nói.

Những người ủng hộ Brexit từng coi quyền tự đàm phán các hiệp định thương mại là một trong những lợi ích lớn nhất của việc rời EU. Kể từ đó, Anh đã ký hàng chục thỏa thuận với nhiều đối tác, từ Australia, Ấn Độ đến Mỹ. Tuy nhiên, theo số liệu mới nhất của Chính phủ Anh, EU vẫn chiếm 41% kim ngạch xuất khẩu và một nửa kim ngạch nhập khẩu của nước này.

Điều đó cho thấy châu Âu vẫn là đối tác thương mại quan trọng nhất của Anh, dù nước này đã rời khỏi khối. Trong hơn 50 năm là thành viên EU và các tổ chức tiền thân của khối, nhiều doanh nghiệp Anh cũng phụ thuộc vào châu Âu như một nguồn lao động giá rẻ. Điều này đặc biệt rõ sau năm 2004, khi EU mở rộng sang các nước Đông Âu. Dòng lao động này suy giảm mạnh sau Brexit, khi Anh chấm dứt quyền tự do đi lại và làm việc của người lao động.

Quyền này ;à một trong những nguyên tắc nền tảng của EU. NGÀY CÀNG NHIỀU NGƯỜI BẤT MÃN Trong nỗ lực giảm bớt một số vấn đề do Brexit gây ra, Thủ tướng Keir Starmer đã bắt đầu đàm phán với EU để xây dựng lại quan hệ gần gũi hơn. Mục tiêu của ông là tiếp sức cho nền kinh tế Anh, vốn đã trì trệ trong thời gian dài. Tuy nhiên, ông Starmer sẽ không hoàn tất tiến trình này.

Hôm thứ Hai (22/6), ông tuyên bố từ chức sau nhiều tháng đối mặt với áp lực chính trị và sự bất mãn từ nội bộ Công Đảng cũng như công chúng nước này. Động thái của ông Starmer diễn ra trong bối cảnh sự thất vọng với Brexit ngày càng gia tăng. Một cuộc khảo sát do Ipsos, Viện Chính sách thuộc King’s College London và tổ chức nghiên cứu UK in a Changing Europe thực hiện cho thấy ngày càng nhiều người Anh cho rằng Brexit không diễn ra như kỳ vọng.

Cuộc khảo sát được thực hiện trong tháng 5 với 2.245 người Anh từ 18 tuổi trở lên. Kết quả cho thấy 48% người được hỏi cho rằng Brexit đang diễn ra tệ hơn họ từng kỳ vọng, tăng mạnh so với mức 28% vào tháng 3/2021. Chỉ 9% cho rằng Brexit diễn ra tốt hơn kỳ vọng, trong khi khoảng 1/3 nói mọi việc đang diễn ra đúng như họ dự đoán. Dù vậy, ông Boyd cho rằng cuộc khảo sát quan trọng nhất vẫn là cuộc trưng cầu dân ý ngày 23/6/2016. Khi đó, 51,9% cử tri đi bỏ phiếu, tương đương 17,4 triệu người, đã lựa chọn rời EU.

Ông vẫn tin rằng nước Anh có tương lai tươi sáng hơn bên ngoài EU. Theo ông Boyd, Brexit chưa thực hiện được những lời hứa ban đầu vì các chính trị gia, tập đoàn lớn và những nhóm lợi ích lâu đời đã cản trở ý chí của người dân. “Điều này dẫn tới một thỏa thuận Brexit khiến Anh vẫn bị ràng buộc quá chặt với EU, đồng thời không thể phát huy hết tiềm năng của một quốc gia có tinh thần khởi nghiệp, sáng tạo và chăm chỉ”, ông Boyd chỉ ra và cho rằng Anh không nên quay lại EU.

“Hãy thử tưởng tượng nếu hôm nay chúng ta gia nhập lại EU. Các điều kiện để được quay trở lại sẽ giống như việc chúng ta bước lên tàu Titanic một lần nữa, với điều kiện trước tiên phải giao nộp áo phao”, ông Boyd nói tiếp. Trung Quốc đang chuẩn bị đưa vào hoạt động thêm một cảng tiếp nhận khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) dành cho các lô hàng từ dự án Arctic LNG-2 của Nga...

Hàn Quốc đang kiếm được nhiều tiền hơn từ xuất khẩu con chip, nhưng khoản thu nhập tăng thêm này chưa lan tỏa ngay ra toàn bộ nền kinh tế... Chi phí nhà ở chiếm phần lớn nhất trong chi tiêu của các hộ gia đình ở châu Âu, nhưng giá thuê nhà tại các nước ở khu vực này không đồng nhất... Việc tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh phát tín hiệu duy trì lãi suất cao lâu hơn giúp đồng USD tăng sức hấp dẫn...

World Cup 2026 không chỉ là ngày hội bóng đá mà còn trở thành “chiến trường” của tin giả AI trên mạng xã hội. Từ hình ảnh Adolf Hitler trên khán đài, cầu thủ Iran biểu tình đến Thủ tướng Anh Keir Starmer mặc áo Croatia, hàng loạt nội dung giả mạo đã lan truyền mạnh mẽ, làm dấy lên lo ngại về tác động của AI đối với nhận thức xã hội và chính trị toàn cầu… Trên chặng đường 35 năm hình thành và phát triển, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, trước đây là Thời báo Kinh tế Việt Nam, đã không ngừng nỗ lực tập trung vào các sản phẩm báo chí chất lượng, chuyên sâu, gắn chặt với thực tiễn của doanh nghiệp, lắng nghe những khó khăn, rào cản về chính sách đang tác động đến sự phát triển của doanh nghiệp, từ đó đưa ra kiến nghị, giải pháp nhằm tháo gỡ những bất cập ở cả cấp độ chính sách vĩ mô lẫn hoạt động sản xuất kinh doanh, thực hiện sứ mệnh phản ánh và đồng hành cùng tiến trình phát triển của đất nước.

Cuối tháng 6 này, sàn giao dịch tín chỉ carbon dự kiến sẽ chính thức được đưa vào vận hành. Hiện các đơn vị liên quan đang khẩn trương hoàn thiện các hạng mục bảo đảm hoạt động đăng ký, lưu ký, giao dịch và thanh toán hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon được thực hiện thông suốt, minh bạch và hiệu quả.