Dấu vết dòng tiền 'cá mập' phía sau các thương vụ IPO và thoái vốn ngành bán lẻ

Gần 70% cổ phiếu bán lẻ - tiêu dùng giảm giá Diễn biến của nhóm cổ phiếu bán lẻ và tiêu dùng trong nửa đầu năm 2026 chưa mang lại nhiều tín hiệu tích cực cho nhà đầu tư. Thống kê của Tuổi Trẻ Online đến ngày 26-6 cho thấy gần 70% số mã trong nhóm 14 cổ phiếu được theo dõi đang giảm so với đầu năm. Ngay cả những doanh nghiệp đầu ngành cũng không nằm ngoài xu hướng.

Cổ phiếu MWG - CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động giảm khoảng 11,2%, FRT - CTCP Bán lẻ kỹ thuật số FPT giảm 21%, trong khi DBC - DABACO cũng mất hơn 22% giá trị. Tân binh HPA - CTCP Phát triển nông nghiệp Hòa Phát sau khi niêm yết trên HOSE hiện cũng đang giao dịch thấp hơn gần 20% so với giá chào sàn. Bức tranh giá cổ phiếu kém tích cực diễn ra cùng giai đoạn có thêm thương vụ huy động vốn quy mô lớn, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư tổ chức.

Cụ thể, ngày 29-6 là hạn cuối để nhà đầu tư hoàn tất nộp tiền tham gia đợt IPO của Điện Máy Xanh (ĐMX). Theo kế hoạch, doanh nghiệp có thể hoàn tất các thủ tục để niêm yết trong tháng 8-2026. Dòng tiền tổ chức lấn lướt trong các giao dịch Trong thương vụ IPO của ĐMX, ghi nhận sự tham gia của gần 30 nhà đầu tư tổ chức, đại diện cho gần 60 quỹ đầu tư trong và ngoài nước.

Khối tổ chức đăng ký mua khoảng 90% tổng lượng cổ phần chào bán, trong đó tổ chức nước ngoài chiếm 73% và tổ chức trong nước chiếm 17%. Trước đó, Dragon Capital cũng đăng ký mua tối thiểu 50 triệu USD cổ phần trong đợt IPO này. Không chỉ tại IPO của Điện Máy Xanh, dấu ấn của dòng vốn tổ chức cũng xuất hiện trong thương vụ PVN thoái vốn tại CTCP Dịch vụ tổng hợp Dầu khí (PET).

Đây là một trong số rất ít cổ phiếu bán lẻ tăng giá mạnh trong nửa đầu năm 2026 khi tăng gần 54%. Cùng với MCM - CTCP Giống bò sữa Mộc Châu, PET là hai mã có mức tăng vượt VN-Index. Sau khi PVN hoàn tất thoái vốn tại PET vào cuối năm 2025, cơ cấu cổ đông của doanh nghiệp đang ghi nhận sự xuất hiện của các tổ chức đầu tư lớn sau khi PVN thoái vốn: HDCapital đã nâng tỉ lệ sở hữu 16,7% cuối năm 2025, trong khi VietinBank Capital mới "lộ diện" với tỉ lệ sở hữu 13,45% vào giữa tháng 6-2026. Việc các tổ chức nhanh chóng gia tăng hiện diện tại PET sau quá trình thoái vốn, cùng thương vụ IPO Điện Máy Xanh, cho thấy dòng vốn lớn đang có những tính toán chiến lược dù thị trường kém tích cực trong nửa đầu năm.

IPO lớn có hút cạn thanh khoản? Dù vậy, không ít nhà đầu tư đang "cảnh giác" trước các thương vụ IPO quy mô lớn có thể khiến dòng tiền trên thị trường chứng khoán bị phân tán, qua đó tạo áp lực lên thanh khoản trong ngắn hạn. Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Nguyễn Văn Trúc - Giám đốc Trung tâm phân tích CTCP Chứng khoán quốc gia NSI - đưa ra góc nhìn tích cực hơn: "Sức hút của những doanh nghiệp đầu ngành, có dòng tiền kinh doanh ổn định và bảng cân đối tài chính lành mạnh thường không chỉ hút dòng vốn đang có trên thị trường".

Theo ông Trúc, các thương vụ IPO chất lượng còn có khả năng thu hút thêm dòng vốn mới từ các định chế tài chính quốc tế tham gia vào thị trường Việt Nam. Vì vậy, nếu xuất hiện tình trạng thanh khoản suy giảm cục bộ thì cũng có thể nhanh chóng được bù đắp bởi nguồn vốn mới. Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý khả năng hấp thụ của thị trường trong giai đoạn hiện nay sẽ diễn ra thận trọng và có sự phân hóa hơn so với các chu kỳ trước, khi mặt bằng lãi suất và thanh khoản của hệ thống không còn quá dồi dào.

Dòng tiền vì vậy sẽ có xu hướng chọn lọc kỹ hơn giữa các thương vụ IPO. Kết quả kinh doanh sẽ phân hóa mạnh Đánh giá về triển vọng ngành bán lẻ trong quý 2-2026, VCBS cũng đưa ra quan điểm lạc quan khi sức cầu nội địa duy trì tích cực khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 5 tháng đầu năm tăng 11,2% so với cùng kỳ. Riêng tháng 5 tăng 11,8% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong hơn 3 năm gần đây.

Trong khi đó, Chứng khoán MBS dự báo lợi nhuận quý 2-2026 của một số doanh nghiệp bán lẻ như MWG, FRT và DGW có thể tăng hơn 30%. Ngược lại, các doanh nghiệp ngành tiêu dùng như DBC, HPA có thể chứng kiến lợi nhuận giảm trên 30% do áp lực chi phí nguyên liệu.