Ngân hàng Trung ương toàn cầu ồ ạt mua vàng, giảm phụ thuộc USD

Ngân hàng Trung ương toàn cầu ồ ạt mua vàng, giảm phụ thuộc USD (Dân trí) - Báo cáo mới nhất cho thấy sức hấp dẫn của đồng USD đang suy giảm trước làn sóng tích trữ vàng của các ngân hàng Trung ương, trong bối cảnh thế giới tìm kiếm một công cụ phòng vệ an toàn hơn. Lần đầu tiên kể từ 2023, số lượng ngân hàng Trung ương trên thế giới cho biết sẽ giảm tỷ trọng nắm giữ USD nhiều hơn nhóm có ý định tăng tỷ trọng trong 10 năm tới.

Nguyên nhân do yếu tố địa chính trị toàn cầu đã vượt qua môi trường chính trị nội bộ của Mỹ, làm giảm sức hấp dẫn của USD. Ngược lại, rủi ro địa chính trị tăng và lo ngại về tính ổn định của hệ thống tiền tệ quốc tế đang thúc đẩy nhu cầu với vàng. Tỷ lệ ngân hàng Trung ương có kế hoạch tăng đầu tư kim loại quý này cao kỷ lục, bất chấp giá đã tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước.

Thông tin được ghi nhận tại báo cáo mới công bố của Diễn đàn các tổ chức Tiền tệ và Tài chính Chính thức (OMFIF) - tổ chức nghiên cứu độc lập trụ sở tại London (Anh). Theo báo cáo, vàng đã trở thành trọng tâm trong chiến lược quản lý dự trữ quốc gia của nhiều ngân hàng Trung ương (82%). Có 51% đơn vị tham gia khảo sát xem vàng là công cụ phòng vệ trước rủi ro, tăng 11 điểm phần trăm so với năm 2024. Trong ngắn hạn, vàng là loại tài sản mà các ngân hàng Trung ương có kế hoạch tăng lượng nắm giữ nhiều nhất, với 30% được hỏi dự định tăng tỷ trọng phân bổ trong vòng 1-2 năm tới.

Bên cạnh mua vàng, các ngân hàng Trung ương cũng chuyển một phần dự trữ sang euro và nhân dân tệ. Dù quá trình phi USD hóa đang diễn ra, song trong tương lai ngắn hạn đồng USD dự báo vẫn giữ vai trò thống trị trong danh mục dự trữ. Theo chuyên gia Andrea Correa, Trưởng bộ phận nghiên cứu của OMFIF, tỷ trọng USD trong dự trữ của các ngân hàng Trung ương duy trì quanh 58% suốt 5 năm qua.

Hồi tháng 6, quá trình phi USD hóa đã được giới phân tích nhấn mạnh, khi vàng chính thức vượt trái phiếu Mỹ trong kho dự trữ toàn cầu. Báo cáo được Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) công bố thể hiện: vàng chiếm 27% tổng tài sản dự trữ của các ngân hàng Trung ương toàn cầu (ghi nhận tại thời điểm cuối năm 2025). Con số này tăng mạnh so với mức 20% chỉ 1 năm trước đó.

Chiều ngược lại, tỷ trọng trái phiếu kho bạc Mỹ - vốn từ lâu được xem là nền tảng của hệ thống dự trữ quốc tế dựa trên USD - giảm từ 25% xuống còn 22% trong cùng giai đoạn. Đợt tăng giá lịch sử của vàng đã đẩy tỷ trọng của kim loại quý này trong dự trữ toàn cầu lên 27%, trong bối cảnh các ngân hàng Trung ương đẩy mạnh đa dạng hóa tài sản và giảm phụ thuộc vào USD.

“Căng thẳng địa chính trị tiếp tục thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ đối với vàng từ các ngân hàng Trung ương”, Chủ tịch ECB Christine Lagarde nhấn mạnh. Theo ECB, các ngân hàng Trung ương trên thế giới hiện đang nắm giữ hơn 36.000 tấn vàng, gần tương đương mức đỉnh của thời kỳ hệ thống Bretton Woods. Trước đó, lượng vàng do các ngân hàng Trung ương nắm giữ từng đạt khoảng 38.000 tấn.

Việc vàng vượt qua trái phiếu kho bạc Mỹ còn là hệ quả của đà tăng giá ngoạn mục trong những năm gần đây. Kim loại quý này đã lập đỉnh hơn 5.500 USD/ounce vào tháng 1 năm nay. Báo cáo cho thấy Trung Quốc, Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ là những quốc gia tích lũy vàng mạnh nhất kể từ năm 2022. Các doanh nghiệp, cá nhân cũng gia tăng nhu cầu về vàng.

Năm 2025, tổ chức phát hành stablecoin Tether đã trở thành bên mua vàng lớn nhất khi mua hơn 100 tấn vàng. Hiện, vàng thế giới đang trong giai đoạn biến động mạnh. Dù vậy, diễn biến gần đây cho thấy thị trường vàng vẫn duy trì sức hút mạnh mẽ sau khi điều chỉnh đáng kể so với mức đỉnh lịch sử thiết lập hồi đầu năm.