“Mở cửa” thể chế cho UAV, tạo nền tảng phát triển kinh tế tầm thấp

Đầu tháng 6/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 1033/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030. Đây là chương trình quốc gia quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời hiện thực hóa mục tiêu đưa các lĩnh vực này trở thành động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Mục tiêu Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số đặt ra đến năm 2030, kinh tế số đóng góp khoảng 30% GDP; hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; hình thành tối thiểu 5 sàn dữ liệu; bảo đảm 100% người dân từ 14 tuổi trở lên có tài khoản định danh điện tử và đào tạo kỹ năng số cơ bản cho tối thiểu 10 triệu lượt người trong độ tuổi lao động.

Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam An Ngọc Thao cho rằng: "Trong kỳ nguyên AI, chúng ta phải đưa AI vào trong những công nghệ sâu (deep tech) vào các ngành kinh tế tư để thúc đẩy tăng trưởng. Nếu chỉ dựa vào những ngành kinh tế như hiện nay, dựa vào phần nền, dựa vào phần cứng điện tử, dựa vào thương mại điện tử thì vẫn có thể tăng trưởng hai con số nhưng sẽ khó khăn.

Thay vào đó, nên mở ra những không gian phát triển mới. Đó là nhiệm vụ quan trọng nhất của ngành công nghệ, ngành công nghệ số trong giai đoạn tới". Hiện nay, Điện Biên là tỉnh đầu tiên vừa cấp phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số phát triển kinh tế tầm thấp sử dụng phương tiện bay không người lái (UAV) trên địa bàn.

Đây là mô hình sandbox đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp ứng dụng UAV được triển khai. Theo các chuyên gia, cần mở ra những không gian phát triển mới, thúc đẩy phát triển kinh tế tầm thấp, bán dẫn, công nghệ lượng tử. Đặc biệt, với những nguồn lực từ FDI, cần lựa chọn và thu hút mạnh mẽ hơn những doanh nghiệp thuộc ngành công nghệ chiến lược.

Một số doanh nghiệp Việt Nam đang tham gia chuỗi cung ứng cho thị trường nước ngoài khá nhiều hạng mục về UAV, bao gồm cả thiết kế sản xuất động cơ, hệ thống camera, hệ thống ổn định, quản lý điện. Hầu hết các cấu phần trong một UAV đã được doanh nghiệp Việt tự chủ sản xuất. Tuy nhiên, theo các chuyên gia hiện đang thiếu những doanh nghiệp công nghệ lớn (big tech) sẵn sàng đứng ra để hình thành một hệ sinh thái sản xuất UAV đầy đủ cho thị trường Việt Nam và thậm chí tiến tới cung ứng cho các nước khác trên thế giới.

Việt Nam cũng đang thiếu công cụ quản lý, thiếu giải pháp và nền tảng quản lý các thiết bị UAV. Quan trọng hơn là động lực từ thể chế đang còn trống, việc quản lý, cấp phép thế nào để vừa bảo đảm được an ninh quốc phòng, vừa phát triển được kinh tế đang là bài toán nan giải cần sớm được tháo gỡ.