EU tăng cường hiện diện tại Nam Kavkaz, thúc đẩy hợp tác năng lượng và kết nối với Azerbaijan

Nằm giữa Biển Đen và Biển Caspi, Nam Kavkaz từ lâu được xem là điểm giao thoa giữa châu Âu, Trung Đông và Trung Á. Trong bối cảnh EU đẩy mạnh giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga và tìm kiếm các tuyến thương mại thay thế sau xung đột Ukraine, khu vực này ngày càng nổi lên như một mắt xích chiến lược trong các kế hoạch bảo đảm an ninh năng lượng, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tăng cường kết nối giữa châu Âu với khu vực Caspi và Trung Á.

Chuyến công du của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tới Azerbaijan và Armenia vì vậy không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn phản ánh những ưu tiên chiến lược mới của Brussels trong việc xây dựng các quan hệ đối tác lâu dài tại khu vực. Ngày 1/7, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã có cuộc hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev tại thủ đô Baku, mở đầu chuyến thăm kéo dài hai ngày tới Nam Kavkaz.

Theo trang Euronews, đây là chuyến công du nhằm tăng cường đối thoại cấp cao giữa EU với các đối tác trong khu vực, đồng thời thúc đẩy hợp tác về năng lượng, giao thông, kết nối hạ tầng và ổn định khu vực. Baku là điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du của bà von der Leyen trước khi bà tiếp tục tới Armenia. Sau cuộc hội đàm, hai nhà lãnh đạo đã tập trung trao đổi về tiến trình hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan, hợp tác năng lượng, phát triển kết nối giao thông và quan hệ đối tác chiến lược giữa EU với Azerbaijan.

Phát biểu tại cuộc họp báo chung, bà Ursula von der Leyen khẳng định Azerbaijan đã trở thành một trong những đối tác năng lượng quan trọng của EU, đặc biệt trong bối cảnh châu Âu phải tái cấu trúc nguồn cung năng lượng sau những biến động địa chính trị những năm gần đây. Theo bà, Azerbaijan đã chứng minh là đối tác đáng tin cậy của châu Âu trong giai đoạn thị trường năng lượng toàn cầu chịu nhiều biến động.

"Trong những năm gần đây, Azerbaijan đã chứng minh là một đối tác năng lượng đáng tin cậy của Liên minh châu Âu. Chúng tôi không quên rằng vào thời điểm Nga sử dụng nguồn cung khí đốt như một công cụ gây sức ép đối với châu Âu, Azerbaijan đã tăng cường nguồn cung. Hành lang Khí đốt phương Nam đã góp phần củng cố an ninh năng lượng của châu Âu và đây thực sự là một câu chuyện thành công", bà von der Leyen nhấn mạnh.

Azerbaijan hiện sở hữu trữ lượng dầu mỏ và khí đốt lớn tại khu vực Biển Caspi, đồng thời là một trong những quốc gia xuất khẩu năng lượng quan trọng nhất ngoài Nga trong không gian hậu Xô Viết. Nước này đóng vai trò trung tâm của Hành lang Khí đốt phương Nam (Southern Gas Corridor) - hệ thống đường ống dài khoảng 3.500 km kết nối các mỏ khí Shah Deniz trên Biển Caspi với thị trường châu Âu thông qua Gruzia, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Albania và Italy.

Sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022, EU đã ký Biên bản ghi nhớ về quan hệ đối tác năng lượng chiến lược với Azerbaijan, đặt mục tiêu tăng gấp đôi lượng khí đốt nhập khẩu từ quốc gia này vào năm 2027. Kể từ đó, hợp tác giữa hai bên không chỉ giới hạn ở khí đốt tự nhiên mà còn mở rộng sang năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi Biển Caspi và các dự án truyền tải điện xanh giữa khu vực Caspi với châu Âu.

Bà von der Leyen cũng đánh giá cao những tiến triển trong tiến trình hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan. "Tôi xin chúc mừng ngài vì đã khởi xướng một thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử với Armenia. Ngài đã thể hiện vai trò lãnh đạo trong việc thúc đẩy hòa bình và hợp tác trên toàn khu vực. Cùng nhau, chúng ta có thể biến hòa bình trên giấy tờ thành hòa bình trong thực tế", bà nói.

Nhân dịp này, Chủ tịch Ủy ban châu Âu công bố kế hoạch đề xuất thành lập Quan hệ Đối tác Kết nối EU - Azerbaijan, bao gồm các lĩnh vực giao thông, năng lượng và hạ tầng số. Theo bà, sáng kiến Global Gateway của EU sẽ dành tới 200 triệu euro dưới hình thức viện trợ không hoàn lại cho các dự án tại Nam Kavkaz, đồng thời có thể huy động thêm khoảng 2 tỷ euro vốn đầu tư từ khu vực công và tư nhân.

Ngoài ra, Brussels cũng công bố chương trình trị giá 20 triệu euro nhằm hỗ trợ các sáng kiến xây dựng hòa bình, bao gồm rà phá bom mìn, chăm sóc y tế, phát triển nông thôn và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Về phía Azerbaijan, Tổng thống Ilham Aliyev cho biết quan hệ giữa nước này với Ủy ban châu Âu đang bước vào giai đoạn hợp tác năng động chưa từng có, thể hiện qua hàng loạt chuyến thăm cấp cao giữa Brussels và Baku trong năm qua.

"Chúng ta đang ở trong giai đoạn hợp tác rất tích cực giữa Ủy ban châu Âu và Azerbaijan. Đây là mức độ năng động chưa từng có trong quan hệ song phương, phản ánh mong muốn chung của cả hai bên nhằm tăng cường hợp tác và củng cố quan hệ đối tác", ông Aliyev nói. Nhà lãnh đạo Azerbaijan cho biết xuất khẩu khí đốt sang các nước thành viên EU đã tăng đáng kể kể từ khi hai bên ký kết thỏa thuận đối tác năng lượng năm 2022. "Hiện nay, một nửa lượng khí đốt xuất khẩu của chúng tôi được cung cấp cho các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu", ông Aliyev cho biết, đồng thời khẳng định Hành lang Khí đốt phương Nam hiện đã trở thành "động mạch chính" vận chuyển khí đốt tự nhiên từ Azerbaijan tới châu Âu.

Không chỉ có năng lượng, Azerbaijan còn giữ vị trí then chốt trong Tuyến vận tải quốc tế xuyên Caspi (Trans-Caspian International Transport Route), thường được gọi là Hành lang Trung tâm (Middle Corridor). Đây là tuyến logistics kết nối Trung Quốc với châu Âu qua Kazakhstan, Biển Caspi, Azerbaijan, Gruzia và Thổ Nhĩ Kỳ mà không đi qua lãnh thổ Nga.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục chịu tác động từ các xung đột địa chính trị, EU coi việc phát triển tuyến vận tải này là một trong những ưu tiên nhằm đa dạng hóa các tuyến thương mại Á - Âu và tăng khả năng chống chịu của mạng lưới logistics khu vực. Tại cuộc họp báo chung, bà Ursula von der Leyen nhấn mạnh Nam Kavkaz không chỉ là khu vực láng giềng của châu Âu mà còn là điểm kết nối chiến lược giữa Liên minh châu Âu với khu vực Biển Caspi và Trung Á.

Theo bà, việc thúc đẩy hòa bình, tăng cường kết nối và mở rộng hợp tác kinh tế tại khu vực sẽ mang lại lợi ích không chỉ cho các quốc gia Nam Kavkaz mà còn cho toàn bộ châu Âu. Chủ tịch Ủy ban châu Âu cho rằng nếu tiến trình hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan đạt được kết quả bền vững, khu vực sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để phát triển các dự án hạ tầng xuyên biên giới, mở rộng thương mại và thu hút đầu tư quốc tế.

Đây cũng là nền tảng để EU triển khai hiệu quả hơn các chương trình hợp tác trong khuôn khổ sáng kiến Global Gateway. Bà von der Leyen đánh giá Nam Kavkaz là điểm giao thoa chiến lược giữa châu Âu, khu vực Biển Caspi và Trung Á. Trong khi đó, Tổng thống Aliyev cho biết Azerbaijan đang tiếp tục đầu tư mạnh vào hệ thống cảng biển, đường sắt và hạ tầng logistics nhằm mở rộng vai trò là trung tâm trung chuyển hàng hóa giữa Đông và Tây cũng như giữa Bắc và Nam.

Theo ông Aliyev, cùng với việc phát triển Hành lang Trung tâm, Azerbaijan cũng đang thúc đẩy các tuyến vận tải Bắc - Nam kết nối Nga, khu vực Caspi, Iran và vùng Vịnh, qua đó nâng cao vị thế của nước này trong mạng lưới logistics quốc tế. Chuyến thăm của bà von der Leyen diễn ra trong bối cảnh Brussels tiếp tục đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và xây dựng các tuyến thương mại thay thế sau khi xung đột Nga - Ukraine làm thay đổi sâu sắc bản đồ năng lượng của châu Âu.

Trong những năm gần đây, EU không chỉ tăng nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ nhiều đối tác khác nhau mà còn đẩy mạnh hợp tác với các quốc gia khu vực Biển Caspi nhằm xây dựng một hệ thống cung ứng năng lượng đa dạng hơn, giảm rủi ro phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất. Azerbaijan vì vậy được đánh giá là một trong những đối tác có vai trò ngày càng quan trọng trong chiến lược này.

Song song với lĩnh vực năng lượng, Brussels cũng coi việc phát triển các hành lang vận tải xuyên Caspi là ưu tiên trong chiến lược kết nối giữa châu Âu với Trung Á và xa hơn là Trung Quốc. Khi nhiều tuyến vận tải truyền thống qua Nga đối mặt với các rào cản do căng thẳng địa chính trị và các biện pháp trừng phạt, Hành lang Trung tâm được xem là một lựa chọn thay thế ngày càng hấp dẫn đối với các doanh nghiệp vận tải và logistics quốc tế.

Theo giới phân tích, mặc dù năng lực vận chuyển của tuyến này hiện vẫn thấp hơn các tuyến truyền thống, song với sự hỗ trợ tài chính và kỹ thuật từ EU cùng các tổ chức tài chính quốc tế, Hành lang Trung tâm (Middle Corridor) được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng trong những năm tới, góp phần thúc đẩy thương mại giữa châu Âu và châu Á. Chuyến công du của bà von der Leyen cũng diễn ra đồng thời với hàng loạt hoạt động ngoại giao khác của EU trong khu vực.

Cùng ngày, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas, Ủy viên phụ trách Mở rộng Marta Kos và Ủy viên phụ trách Nội vụ và Di cư Magnus Brunner đã có cuộc hội đàm tại Ankara với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Ngoại trưởng Hakan Fidan. Các cuộc thảo luận tập trung vào an ninh khu vực, vấn đề di cư, thương mại và tăng cường kết nối hạ tầng.

Việc các lãnh đạo cấp cao của EU đồng thời làm việc với Thổ Nhĩ Kỳ và các nước Nam Kavkaz cho thấy Brussels đang theo đuổi một chiến lược tổng thể nhằm củng cố quan hệ với toàn bộ vành đai kết nối giữa châu Âu và khu vực Caspi. Theo Euronews, các hoạt động ngoại giao song song này phản ánh nỗ lực của EU trong việc tăng cường hợp tác với Nam Kavkaz và Thổ Nhĩ Kỳ trên nhiều lĩnh vực, từ năng lượng, giao thông và hạ tầng số đến nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế và duy trì ổn định khu vực.

Theo chương trình, sau Azerbaijan, bà Ursula von der Leyen sẽ tiếp tục chuyến công du tới Armenia. Dự kiến, các cuộc trao đổi tại Yerevan sẽ tập trung vào tiến trình hòa bình giữa Armenia và Azerbaijan, thúc đẩy kết nối khu vực cũng như khẳng định cam kết lâu dài của Liên minh châu Âu đối với Nam Kavkaz. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng tại không gian Á - Âu, chuyến công du của Chủ tịch Ủy ban châu Âu được xem là dấu hiệu cho thấy Brussels đang từng bước mở rộng hiện diện tại Nam Kavkaz, không chỉ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho châu Âu mà còn hướng tới xây dựng các hành lang thương mại, đầu tư và kết nối mới giữa châu Âu với khu vực Caspi và Trung Á trong những năm tới.

Ngày thứ Tư (1/7), chính quyền Tổng thống Donald Trump từ chối gia hạn Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA). Quyết định này không làm hiệp định chấm dứt ngay, mà mở ra giai đoạn 10 năm để ba nước tiếp tục rà soát và đàm phán sửa đổi hàng năm... Tổng thống Donald Trump có thu nhập hơn 1,16 tỷ USD từ các hoạt động liên quan đến tiền điện tử và bản quyền memecoin trong năm 2025, khi ông trở lại vị trí lãnh đạo nước Mỹ...

Giá bitcoin giảm xuống mức thấp nhất trong 21 tháng qua, khi mối lo lãi suất tăng và rủi ro suy giảm nhu cầu từ nhà đầu tư bitcoin hàng đầu cùng lúc phủ bóng lên thị trường tiền số... Ngày thứ Tư (1/7), Mỹ và Iran kết thúc vòng đàm phán thứ hai theo hình thức gián tiếp, nhưng chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên đạt tiến triển hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài...

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh cam kết kiên định với mục tiêu lạm phát 2% của ngân hàng trung ương này, nhấn mạnh rằng bất kỳ ai kỳ vọng vào một chính sách tiền tệ nới lỏng hơn sẽ phải thất vọng... Ngày 22/6/2026, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã đồng loạt khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) với tổng chiều dài khoảng 303,5 km và tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1.315.256 tỷ đồng, đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2030. Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, việc Phong Nha- Kẻ Bàng trở thành Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới có ý nghĩa quan trọng vượt phạm vi bảo tồn thiên nhiên.

Danh hiệu này tạo thêm nền tảng để Quảng Trị phát triển mô hình kinh tế dựa trên vốn tự nhiên, trong đó các giá trị về môi trường, kinh tế và xã hội được kết hợp hài hòa...