Hàng không lo 'đội' chi phí khi dùng nhiên liệu sạch

Tại hội thảo quốc tế "Nhiên liệu hàng không bền vững (SAF): Khung chính sách và phát triển thị trường tại ASEAN" diễn ra ngày 25.6, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, yêu cầu chuyển đổi xanh và phát triển bền vững ngày càng cấp thiết khi Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Việt Nam cũng sẽ chính thức tham gia cơ chế CORSIA (Chương trình bù đắp và giảm phát thải carbon trong hàng không quốc tế) từ năm 2026. Tuy nhiên, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cho rằng, quá trình phát triển SAF đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các Chính phủ, tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác phát triển.

Theo ông, việc phát triển SAF tại Việt Nam cần được triển khai theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa các mục tiêu giảm phát thải, bảo đảm an ninh năng lượng và duy trì năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo bà Nguyễn Thị Phương Hiền, Phó giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng), ngành hàng không Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh trong khu vực châu Á.

Mức tiêu thụ nhiên liệu hàng không Jet A-1 hiện đạt khoảng 2,8 - 3 triệu tấn mỗi năm; nhu cầu vận tải hàng không được dự báo tiếp tục tăng mạnh, kéo theo lượng nhiên liệu tiêu thụ có thể đạt khoảng 4 triệu tấn vào năm 2030 và khoảng 11 triệu tấn vào năm 2050. Song việc phát triển SAF tại Việt Nam cũng gặp những thách thức, rào cản lớn, nhất là bài toán kinh tế bởi phát triển SAF đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn và công nghệ mới.

Bà Hiền dẫn chứng, giá thành SAF vẫn cao hơn khoảng 2 - 5 lần so với nhiên liệu hàng không truyền thống Jet A-1, trong khi các cơ chế khuyến khích đầu tư vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện. Việt Nam cũng chưa có lộ trình sử dụng SAF và cơ chế hỗ trợ phù hợp; huy động nguồn nguyên liệu bền vững; khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các yêu cầu chứng nhận quốc tế.

Dù tiềm năng lớn, ông Philip Goh, Tổng giám đốc Trung tâm Hàng không bền vững châu Á - Thái Bình Dương, nhìn nhận, SAF hiện mới chỉ chiếm chưa đến 1% tổng lượng nhiên liệu hàng không tiêu thụ toàn cầu vào năm 2025. Nguyên nhân được ông Philip Goh chỉ ra là do SAF có chi phí cao so với nhiên liệu thông thường và việc sản xuất mới chỉ tập trung ở một số quốc gia; nhu cầu và thị trường chưa ổn định khiến các nhà đầu tư còn e ngại tài trợ cho sản xuất nếu chưa xác định được nhu cầu dài hạn.

"Công nghệ đã sẵn sàng, nguồn nguyên liệu đã có, các quy trình sản xuất đã được chứng nhận. Tuy nhiên, yếu tố còn thiếu để ngành SAF phát triển ở quy mô lớn chính là một thị trường đủ mạnh để tạo động lực cho đầu tư, phụ thuộc lớn vào chính sách", ông Philip Goh nói và đánh giá Việt Nam có nhiều tiềm năng về nguồn nguyên liệu từ phụ phẩm nông nghiệp và chất thải sinh khối như rơm rạ, trấu, bã mía và nhiều nguồn khác.

Để thúc đẩy phát triển SAF, bà Nguyễn Thị Phương Hiền cho rằng, Việt Nam cần xây dựng lộ trình sử dụng SAF phù hợp với điều kiện thực tiễn; hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển hệ sinh thái SAF; bảo đảm nguồn nguyên liệu bền vững; lựa chọn công nghệ phù hợp...