EU vẫn tăng nhập khẩu khí đốt Nga dù đã có lộ trình chấm dứt

Theo báo cáo mới công bố của Cơ quan Hợp tác giữa các Cơ quan Quản lý Năng lượng của EU (ACER), nhập khẩu khí đốt Nga vào EU đã tăng trong những tháng đầu năm 2026, dù khối này đã chính thức bắt đầu lộ trình chấm dứt phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng từ Nga. NHẬP KHẨU KHÔNG GIẢM MÀ CÒN TĂNG Cụ thể, nhập khẩu khí đốt Nga qua đường ống vào EU tăng 7% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi nhập khẩu LNG tăng 11%.

Đáng chú ý, sau khi quy định mới nhằm loại bỏ dần khí đốt Nga bắt đầu được áp dụng từ tháng 3/2026, nhập khẩu LNG Nga vào EU không giảm mà còn tăng nhanh hơn, với mức tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Theo lộ trình này, EU đã cấm các hợp đồng khí đốt mới với Nga từ tháng 3/2026. Tuy nhiên, các hợp đồng dài hạn đã ký trước đó vẫn được phép tiếp tục cho đến khi hết hạn dần trong năm 2027, nhằm tránh gây xáo trộn thị trường.

Riêng với LNG Nga, EU dự kiến áp các mốc cấm đầy đủ hơn trong năm 2027. Hungary và Slovakia được hưởng ngoại lệ, cho phép tiếp tục sử dụng khí đốt Nga trong trường hợp nguồn cung bị gián đoạn, do hai nước này không giáp biển và gặp nhiều hạn chế hơn trong việc tìm nguồn thay thế. Đây là báo cáo giám sát đầu tiên của ACER kể từ khi luật mới được thông qua vào tháng 3/2026. Theo cơ quan này, nhập khẩu khí đốt Nga tăng chủ yếu vì các doanh nghiệp tranh thủ đẩy nhanh giao hàng theo những hợp đồng đã ký trước đó, trước khi các lệnh cấm nghiêm ngặt hơn có hiệu lực.

Điều này không đồng nghĩa EU đảo ngược chính sách loại bỏ dần khí đốt Nga. “Các hợp đồng LNG được phép giao hàng vào EU có quy mô khoảng 20-32 tỷ m3, đi vào khối này qua biên giới của 4 nước thành viên gồm Tây Ban Nha, Pháp, Bỉ và Hà Lan. Trong khi đó, các hợp đồng dài hạn đối với khí đốt Nga qua đường ống vẫn được phép hoạt động tại Hungary, Slovakia và Hy Lạp”, báo cáo cho biết.

Theo ACER, những hợp đồng còn được phép thực hiện tương đương 45-55 tỷ m3 công suất cung ứng mỗi năm. Con số này đã giảm mạnh so với mức 150-157 tỷ m3 mà Nga từng xuất khẩu sang EU trước khi chiến tranh nổ ra tại Ukraine. KHÔNG PHẢI DẤU HIỆU TRỪNG PHẠT THẤT BẠI ACER cho rằng xu hướng trên không phản ánh thực tế rằng EU đang phụ thuộc nhiều hơn vào Nga.

Diễn biến này cũng không có nghĩa các biện pháp trừng phạt của khối nhằm vào Nga đang thất bại. Thay vào đó, các nhà nhập khẩu dường như đang tận dụng tối đa khối lượng khí đốt còn được phép mua trước khi các hạn chế mới có hiệu lực. Họ cũng đang phản ứng với tình trạng bất định của nguồn cung toàn cầu, sau khi chiến tranh Iran gây gián đoạn hoạt động giao dịch LNG tại Trung Đông.

Theo các cơ quan quản lý năng lượng, lệnh cấm trung chuyển LNG Nga qua EU tới các điểm đến khác cũng có thể góp phần làm lượng khí ở lại thị trường EU tăng lên. Trước tháng 3/2025, một phần LNG Nga được trung chuyển qua một số cảng của EU. Sau lệnh cấm trung chuyển, một phần lượng khí này có thể đã được giữ lại trong thị trường nội khối.

Ông Ronald Pinto, nhà phân tích LNG tại công ty dữ liệu thị trường Kpler, đồng tình với đánh giá của ACER. Ông cho biết nhập khẩu LNG Nga vào EU đã lên mức cao kỷ lục trong cả tháng 4 và tháng 5. “Đối mặt với các gián đoạn trong nguồn cung LNG toàn cầu, các bên tham gia thị trường châu Âu đã dựa vào những nguồn LNG sẵn có khác và có thể đang tận dụng tối đa sự linh hoạt trong khối lượng hợp đồng hiện hữu”, ông Pinto nói với trang tin Euronews.

Tuy nhiên, ông Pinto cũng lưu ý rằng nhập khẩu khí đốt Nga qua đường ống vào EU đã giảm nhẹ so với cùng kỳ sau đợt bảo trì vào đầu tháng 6. Diễn biến này có thể phản ánh phản ứng của thị trường trước hạn chót ngày 17/6, khi EU cấm nhập khẩu khí đốt Nga qua đường ống theo các hợp đồng ngắn hạn. “Điều này có thể cho thấy các bên tham gia thị trường đang bắt đầu giảm mức độ tiếp xúc với khí đốt Nga trước quy định loại bỏ dần nguồn cung này”, ông Pinto chỉ ra.

ĐA DẠNG HÓA NGUỒN CUNG VÀ THÁCH THỨC MỚI Khí đốt Nga hiện chỉ chiếm khoảng 12% nhu cầu khí đốt của EU. Tuy nhiên, theo ACER, mức độ phụ thuộc vào nguồn cung này không còn phân bổ đồng đều trên toàn khối. Phần lớn các nước EU đã giảm mạnh mua khí đốt Nga kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022. Hungary, Slovakia và Hy Lạp là ngoại lệ.

Trong đó, Hungary và Slovakia vẫn tiếp tục nhập khẩu khí đốt Nga qua đường ống, chủ yếu thông qua tuyến đường ống TurkStream đi qua Thổ Nhĩ Kỳ và khu vực Đông Nam Âu. Đây cũng là hai nước đối mặt thách thức lớn nhất trong việc thay thế nguồn cung trước thời hạn năm 2027. “Năm 2024, Hungary và Slovakia nhập khoảng 70-80% nhu cầu khí đốt từ Nga.

Trong khi đó, khí đốt Nga chiếm khoảng 50-55% tổng lượng khí đốt nhập khẩu của Hy Lạp”, báo cáo cho biết. Theo ACER, thách thức chính hiện nay không nằm ở tổng nguồn cung khí đốt của EU, mà ở khả năng đưa các nguồn cung thay thế tới những quốc gia Trung Âu không giáp biển. Báo cáo của ACER kết luận rằng châu Âu hiện đã chuẩn bị tốt hơn nhiều so với thời điểm khủng hoảng năng lượng năm 2022, nhờ quá trình đa dạng hóa sâu rộng trên thị trường khí đốt.

Tuy nhiên, quá trình đa dạng hóa nguồn cung cũng kéo theo những thách thức mới. Khi giảm phụ thuộc vào Nga, EU lại phụ thuộc nhiều hơn vào một số nhà cung cấp khác, đặc biệt là Mỹ, Algeria và Qatar. Trong đó, nguồn cung từ Qatar bị ảnh hưởng do sản lượng giảm do chiến tranh Iran. Các nhà cung cấp khí đốt này hiện gây sức ép để EU hủy bỏ các quy định về khí methane.

Theo quy định của EU, các nhà sản xuất dầu khí phải trả chi phí cho lượng phát thải gây ô nhiễm trong quá trình sản xuất. Mỹ cảnh báo EU có thể mất một phần nguồn cung nhập khẩu nếu vẫn giữ nguyên quy định này. “Nếu các quy định về methane vẫn giữ nguyên như hiện nay, gần như chắc chắn dòng năng lượng từ Mỹ sang châu Âu sẽ giảm. Tôi cho rằng điều này sẽ dẫn tới những vấn đề rất lớn tại EU, nơi vốn đã phải chịu giá năng lượng cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu”, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright phát biểu tại một cuộc họp báo ngày 25/6. EU đang kỳ vọng có thêm nguồn khí đốt từ các dự án khai thác của Romania trên Biển Đen, đồng thời tăng nhập khẩu qua Hành lang Khí đốt phía Nam của Azerbaijan.

Nhìn chung, ACER cho rằng tác động kinh tế thực sự từ việc EU từ bỏ khí đốt Nga vẫn chưa bộc lộ đầy đủ. Theo cơ quan này, phép thử lớn nhất sẽ đến trong năm 2027, khi EU cấm hoàn toàn nhập khẩu LNG Nga từ tháng 1 và chấm dứt nhập khẩu khí đốt Nga qua đường ống từ tháng 9. Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đã đưa xuất khẩu dầu trở lại mức trước chiến tranh Mỹ - Iran bằng cách kết hợp vận chuyển dầu qua đường ống tới cảng Fujairah và cho một số tàu đi qua eo biển Hormuz trong trạng thái tắt tín hiệu định vị...

Quyết định này đánh dấu một chiến thắng lớn của Brussels trong nỗ lực áp dụng các quy định nghiêm ngặt nhằm kiểm soát các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới... Nhật Bản tăng phí thị thực nhập cảnh (visa) đối với du khách quốc tế từ ngày 1/7, đánh dấu lần đầu tiên nước này tăng phí visa kể từ năm 1978... Doanh số xe điện toàn cầu đang tăng mạnh, nhưng những tranh cãi về tác động môi trường và chuỗi cung ứng khoáng sản của pin xe điện cũng ngày càng gay gắt.

Theo nhiều chuyên gia, một số chỉ trích nhằm vào pin xe điện chưa phản ánh đầy đủ những thay đổi đang diễn ra trong công nghệ sản xuất và chuỗi cung ứng của ngành... Lạm phát tại khu vực đồng tiền chung châu Âu (eurozone) giảm mạnh hơn dự báo trong tháng 6 vừa qua... Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam (nay là Tạp chí Kinh tế Việt Nam) trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng không chỉ ở tên gọi và số lượng các ấn phấm báo chí đã phát hành, mà còn được thể hiện ở tư duy bứt phá của những thế hệ lãnh đạo được giao nhiệm vụ thực hiện sứ mệnh phát triển “dòng thông tin kinh tế phục vụ công cuộc kiến tạo và phát triển đất nước”.

Hiện nhiều cấu phần trong một thiết bị bay không người lái UAV đã được doanh nghiệp Việt Nam tự chủ sản xuất. Tuy nhiên, động lực để phát triển UAV nói riêng và kinh tế tầm thấp nói chung còn đang thiếu. Mở thế chế để quản lý thiết bị bay không người lái, đưa UAV vào từng ngành kinh tế trọng điểm là điều kiện tiên quyết phát triển kinh tế tầm thấp trong thời gian tới.